De Matterhorn: alles wat je moet weten over Zwitserlands meest iconische bergtop
In het kort
| Waar | Zermatt, kanton Wallis, aan de Zwitsers-Italiaanse grens |
| Beste uitkijkpunt | Riffelsee (spiegeling) of Gornergrat (panorama) |
| Kosten | Bergtransport (Gornergrat, Schwarzsee of Matterhorn Glacier Paradise) kost ruwweg CHF 50-120, afhankelijk van de route; met de Swiss Travel Pass krijg je ongeveer 50% korting |
| Benodigde tijd | Een volledige dag voor de hoogtepunten; 2-3 dagen om uitkijkpunten, een wandeling en Cervinia te combineren |
| Er komen | Trein naar Zermatt (ongeveer 3 uur vanaf Zürich), daarna kabelbaan of tandradbaan vanuit het dorp |
| Beste tijd | Heldere ochtenden het hele jaar door; oktober voor gouden lariksen bij de Riffelsee, winter om te skiën met de top als achtergrond |
De berg die een symbool werd
De Matterhorn is 4.478 meter hoog, waarmee hij de twaalfde hoogste top van de Alpen is. Op een continent met veel hogere bergen zou die positie niet genoeg moeten zijn om van een berg het bekendste bergsilhouet ter wereld te maken. En toch is het zo: een rotspiramide die zo meetkundig perfect is, zo geïsoleerd boven het dal staat en vanuit bijna elke hoek zo fotogeniek is, dat hij meer is geworden dan een gewone berg en een icoon in de volste zin van het woord.
Je hebt hem gezien op Toblerone-verpakkingen. Je hebt hem gezien als logo van Paramount Pictures. Je hebt hem gezien in duizenden Instagram-posts. Geen van die beelden bereidt je voor op het moment dat je boven Zermatt een bocht omgaat en de echte bergtop verschijnt: groter dan verwacht, steiler dan verwacht en op de een of andere manier nog dramatischer dan welke foto ook deed vermoeden.
Dit is alles wat je moet weten om de Matterhorn te beleven.
Begrijpen wat je bekijkt
De Matterhorn ligt op de grens tussen Zwitserland (kanton Wallis) en Italië (Valle d’Aosta). De top zelf is tussen beide landen verdeeld. De belangrijkste uitvalsbasis aan Zwitserse kant is Zermatt; aan Italiaanse kant is dat Cervinia, een skiplaats met zomerskiën op de gletsjer.
De kenmerkende vorm van de berg is het resultaat van gletsjerwerking vanaf meerdere kanten tegelijk — gletsjers op vier zijden hebben het gesteente over miljoenen jaren uitgesleten, tot de bijna perfecte piramide overbleef die je vandaag ziet. Elk van de vier zijden komt overeen met een windrichting: de noordwand (richting Zwitserland), de zuidwand (Italië), de oostwand en de westwand.
De noordwand — de wand die je vanuit Zermatt ziet en die het vaakst wordt gefotografeerd — was de laatste van de vier grote noordwanden van de Alpen die werd beklommen (1931). Het blijft een van de technisch uitdagendste beklimmingen van de Alpen en heeft meer dan 50 levens gekost.
De eerste beklimming van de Matterhorn — via welke route dan ook — was die van het gezelschap van Edward Whymper op 14 juli 1865, via de noordoostgraat (Hörnligrat). Vier van de zeven klimmers kwamen om tijdens de afdaling, in een van de beroemdste tragedies uit de geschiedenis van het alpinisme.
Naar Zermatt reizen
Zermatt is autovrij. Motorvoertuigen (behalve elektrische taxi’s) zijn in het dorp niet toegestaan. Je rijdt naar Täsch (15 minuten onder Zermatt) en neemt voor het laatste stuk de pendeltrein van de Matterhorn Gotthard Bahn, of je komt per trein aan vanuit het Zwitserse hoofdspoornet.
Per trein vanuit Zürich: ongeveer 3u20 (via Visp, zonder overstap op directe verbindingen). Vanuit Bern: ongeveer 2u40. Vanuit Genève: ongeveer 3u30.
De Swiss Travel Pass dekt de gewone Zwitserse trein naar Zermatt, maar niet de pendeltrein van Täsch naar Zermatt (apart tarief). Controleer bij het boeken wat er op dat moment is inbegrepen.
De treinreis op het net van de Matterhorn Gotthard Bahn, met name het laatste stuk door de Rhônevallei en omhoog het Mattertal in, is op zichzelf al prachtig — steile ravijnen, stenen dorpjes en de geleidelijke onthulling van de hoge Alpen.
De Matterhorn zien: de uitkijkpunten
De berg is vanaf meerdere punten rond Zermatt te zien, elk met een eigen karakter.
Vanuit het dorp Zermatt: De berg is te zien boven het dorp zelf — de klassieke ansichtkaartfoto, met traditionele houten chalets en een kerktoren op de voorgrond en de Matterhorn erachter. Het kerkhof van de Sint-Mauritiuskerk is een ontroerende plek om naar de berg te kijken — hier liggen veel Matterhorn-klimmers begraven, onder wie leden van de oorspronkelijke expeditie van 1865.
De spiegeling in de Riffelsee: De beroemdste foto van de Matterhorn. Het meer Riffelsee op 2.757 meter (bereikbaar met de Gornergratbahn tot Riffelberg, daarna 30 minuten wandelen, of in 2 uur lopen rechtstreeks vanuit Zermatt) weerspiegelt de Matterhorn op windstille ochtenden. Bij zonsopgang of vroeg in de ochtend is de spiegeling het mooist, voordat de wind opsteekt. In oktober kleurt het omringende lariksbos goudgeel — de foto met gouden lariksen én de spiegeling is de heilige graal van de Matterhorn-fotografie.
Gornergrat (3.089 m): De Gornergratbahn is de hoogste openlucht-tandradbaan van Europa en stijgt in 33 minuten van Zermatt naar 3.089 meter. Op de top heb je een panoramisch uitzicht op 29 toppen boven de 4.000 meter, waaronder het Monte Rosa-massief (het hoogste punt van Zwitserland op 4.634 m), de Weisshorn en de Matterhorn zelf, iets naar het noordwesten. Het observatorium-restaurant bovenaan is uitstekend. Liever een begeleide dag? Een privétour met dorpswandeling door Zermatt en Gornergrat combineert het dorp met de top.
Schwarzsee (2.583 m): De kabelbaan van Zermatt naar Schwarzsee brengt je recht aan de voet van de noordoostgraat van de Matterhorn — je ziet de Hörnligrat en de Hörnlihütte (basiskamp voor beklimmingen van de Matterhorn) van hieruit goed. Die nabijheid geeft een totaal ander perspectief dan de verre piramidevorm die je vanuit het dal ziet.
Matterhorn Glacier Paradise (3.883 m): De hoogste kabelbaan van de Alpen brengt je naar de Klein Matterhorn op 3.883 meter — vlak onder de top van de Klein Matterhorn en dicht genoeg bij de Matterhorn zelf om het perspectief helemaal te veranderen. Het hele jaar sneeuw, een gletsjergrot en op heldere dagen uitzicht over de Alpen tot aan de Mont Blanc. Het hele jaar geopend.
Wandelen rond de Matterhorn
De wandelmogelijkheden rond Zermatt behoren tot de beste van de Alpen — technisch uitdagend genoeg om de moeite te lonen, met bergscenerie van buitengewoon niveau.
Vijfmerenwandeling (Fünfseenweg): Een van Zwitserlands beroemdste dagwandelingen. Vanaf Blauherd (kabelbaan vanuit Zermatt) voert het pad langs vijf bergmeren — Stellisee, Grindjisee, Grünsee, Moosjisee en Leisee — elk met een eigen karakter en een ander uitzicht op de Matterhorn. De hele wandeling is ongeveer 10 km met bescheiden hoogteverschillen en is geschikt voor de meeste fitte wandelaars. De spiegeling van de Matterhorn in de Stellisee is bijna net zo mooi als die in de Riffelsee.
Pad naar de Hörnlihütte: Het pad naar de Hörnlihütte (3.260 m) — het basiskamp voor de standaardroute op de Matterhorn — is open voor gewone wandelaars en geeft een buitengewoon indrukwekkend beeld van dichtbij. Vanaf het kabelbaanstation Schwarzsee klimt het pad recht naar de berg toe. Voor de hut zelf heb je geen technische uitrusting nodig, maar het is een veeleisende wandeling waarvoor goed schoeisel en conditie nodig zijn.
Gornerschlucht (Gornergorge): Een korte omweg vanuit het centrum van Zermatt — een smalle kloof die door de Gornera-rivier is uitgesleten, met loopbruggen en tunnels door de rots. Dramatisch en goed toegankelijk, geschikt voor een halve dag.
Matterhorn Glacier Trail: Een bewegwijzerd pad vanaf het bovenstation van de kabelbaan Trockener Steg over de gletsjer, geschikt voor de zomer met passend schoeisel. De combinatie van gletsjerwandelen en uitzicht op de Matterhorn van dichtbij is uniek.
Praktische tips voor Zermatt
Seizoen: Zermatt is een bestemming voor vier seizoenen. In de zomer (juli-september) kun je wandelen, in de winter (december-april) skiën. Juni en oktober-november zijn rustige tussenseizoenen. Matterhorn Glacier Paradise is het hele jaar geopend.
Weer: Controleer de bergweersverwachting (de voorspelling van MeteoSwiss voor hooggelegen stations) voordat je een grote excursie plant. De Matterhorn maakt zijn eigen weer — wolkenvorming rond de top komt vaak voor. Heldere ochtenden zijn gebruikelijk, terwijl het ‘s middags dichttrekt. Plan excursies naar de top daarom in de ochtend.
Prijzen: Zermatt is een van de duurste bestemmingen van Zwitserland. Alleen al het bergvervoer (Gornergrat + één kabelbaan) kan CHF 100-150 kosten. De Swiss Travel Pass dekt de gewone Zwitserse trein naar Zermatt; de bergbanen in Zermatt geven passhouders 50% korting.
Accommodatie: Zermatt heeft verblijfsmogelijkheden in alle prijsklassen, maar zelfs budgetopties zijn hier duur naar Zwitserse maatstaven. Overweeg Visp (30 minuten met de trein) als goedkopere uitvalsbasis, van waaruit je dagtochten maakt. Twijfel je tussen Zermatt en andere skiplaatsen? Zie Zermatt vs Grindelwald voor de vergelijking van de dorpen, of Verbier vs Zermatt als skiën de prioriteit is.
Drukte: Zomerweekenden in Zermatt zijn erg druk. Kom op donderdag of vrijdag en vertrek vóór zondag voor de beste balans tussen sfeer en rust.
De Italiaanse kant: Cervinia
Het dorp Cervinia aan Italiaanse kant biedt een totaal ander perspectief op de Matterhorn — vanaf de zuidwand in plaats van de noordwand. De berg ziet er vanuit deze hoek dramatisch anders uit: langer, minder piramidevormig, meer als een wig.
Cervinia is in de zomer vanuit Zermatt bereikbaar via de grensovergang bij de Theodulpas (kabelbaan en wandelen). De Italiaanse kant is doorgaans goedkoper voor eten, accommodatie en bergvervoer en heeft een andere sfeer — informeler, minder verzorgd. Een dagtocht waard als je meer dan drie dagen in de omgeving van Zermatt verblijft.
De mythologie van de Matterhorn
Een deel van wat de Matterhorn zo meeslepend maakt, is het menselijke verhaal dat eraan verbonden is.
De expeditie van Whymper in 1865 — zeven klimmers die de top bereikten, vier doden tijdens de afdaling door een gebroken touw — is een van de stichtende verhalen van het alpinisme. Whympers latere verslag (Scrambles Amongst the Alps) is een echte klassieker van het avontuurlijke schrijven.
De eerste solobeklimming (1871), de eerste beklimming door een vrouw (1871, slechts enkele dagen na Whympers eerste beklimming, door Lucy Walker), de eerste winterbeklimming (1882), de eerste beklimming van elke wand — de klimgeschiedenis van de Matterhorn is een kroniek van menselijke ambitie en af en toe tragiek, die de berg een gewicht geeft dat verder gaat dan zijn fysieke afmetingen.
Het klimmerskerkhof in Zermatt, met zijn eenvoudige houten kruisen en stenen voor wie niet terugkwam, maakt dit alles concreet en ontroerend. Besteed er twintig minuten aan vóór of na je bergdag.
Voorbij de Matterhorn
Zermatt en de omliggende Matterhorn-regio zijn groot en gevarieerd genoeg om een verblijf van twee of drie dagen te belonen met meer dan alleen de iconische top.
Het Mattertal direct onder Zermatt heeft traditionele Walliser dorpjes — Randa, St. Niklaus, Grächen — die een rustige middag verkennen waard zijn. Het zijdal Täschalptal biedt rustiger wandelen, weg van de drukte rond de Matterhorn.
Voor de bredere Zwitserse context past Zermatt vanzelfsprekend in een Zwitserland-route van 7 dagen als bergbestemming voor een of twee dagen, meestal gecombineerd met Luzern of het Berner Oberland, afhankelijk van je route. De gids voor eerste bezoekers bespreekt hoe je Zermatt in een eerste reis door Zwitserland opneemt zonder te veel hooi op je vork te nemen.
De Matterhorn stelt niet teleur. Na alle foto’s en alle verwachtingen is het nog steeds een van de echt grote reismomenten op dit continent om eronder te staan en omhoog te kijken naar die onwaarschijnlijke rotspiramide tegen een alpiene hemel.
De uitkijkpunten vergeleken
| Uitkijkpunt | Hoogte | Inspanning | Wat je krijgt |
|---|---|---|---|
| Dorp Zermatt | 1.620m | Geen | Klassieke ansichtkaartfoto, makkelijkst bereikbaar |
| Riffelsee | 2.757m | Kabelbaan + wandeling van 30 min, of wandeling van 2u | De spiegelfoto, het best bij zonsopgang |
| Gornergrat | 3.089m | Tandradbaan, 33 min | 29 vierduizenders, breedste panorama |
| Schwarzsee | 2.583m | Kabelbaan | Close-up van de noordwand en de Hörnlihütte |
| Matterhorn Glacier Paradise | 3.883m | Kabelbaan | Hoogst bereikbare punt, uitzicht op gletsjer en Mont Blanc |
Veelgestelde vragen over de Matterhorn
Heb je een gids nodig om de Matterhorn van dichtbij te zien? Nee — geen van de hierboven beschreven uitkijkpunten (Riffelsee, Gornergrat, Schwarzsee, Matterhorn Glacier Paradise) vereist een gids of technische ervaring. Een gids is alleen nodig als je de berg daadwerkelijk wilt beklimmen, wat een serieuze bergsportonderneming is en geen toeristische activiteit.
Kun je de Matterhorn zien zonder naar Zermatt te gaan? Niet echt van dichtbij. Op uitzonderlijk heldere dagen zijn soms verre glimpen mogelijk vanaf andere hooggelegen punten in Wallis, maar de klassieke uitzichten die hier worden beschreven vereisen allemaal dat je in de omgeving van Zermatt (of Cervinia) bent. Elders in Zwitserland is er geen gelijkwaardig uitkijkpunt.
